Opinie o Nas

Tendinopatia: dlaczego ścięgna bolą i jak się ją leczy?

Ból ścięgien może dotyczyć sportowców zawodowych, biegaczy rekreacyjnych, pracowników fizycznych oraz osób pracujących w pozycji siedzącej. Najczęściej występuje w okolicy ścięgna Achillesa, łokcia (np. łokieć tenisisty), barku (np. ścięgna stożka rotatorów) lub kolana (np. tendinopatia rzepki). Początkowo jest on niepozorny – ból pojawia się przy większym wysiłku, często ustępuje po rozgrzewce i powraca po aktywności. Jednak bez odpowiedniego leczenia może stać się przewlekły, dlatego nie zaleca się ignorowania bólu ścięgien.

Czym jest tendinopatia?

Ścięgno to mocna struktura włóknista łącząca mięsień z kością, zawierająca głównie kolagen typu I i przenosząca siłę podczas ruchu. Jego ukrwienie jest ograniczone w porównaniu z mięśniami, dlatego regeneracja przebiega wolniej. Tendinopatia to bolesny stan związany ze zmianami w strukturze i funkcji ścięgna. Na przykład dochodzi do zaburzenia układu kolagenu, zmian w tkance oraz tworzenia nowych naczyń krwionośnych i zakończeń nerwowych, co może zmniejszyć wytrzymałość ścięgna i zwiększyć jego wrażliwość na obciążenie.

Dlaczego występuje tendinopatia?

Głównym problemem jest zazwyczaj brak równowagi między obciążeniem a zdolnością ścięgna do adaptacji. Ryzyko jest szczególnie wysokie w przypadku nagłego zwiększenia objętości biegu, intensywniejszego treningu siłowego, wykonywania powtarzalnych ruchów, zmiany obuwia lub powrotu do sportu po dłuższej przerwie, kiedy ścięgno nie jest w stanie zaadaptować się do zmiany obciążenia. Do rozwoju tendinopatii mogą również przyczyniać się podeszły wiek, niewystarczająca siła mięśni, ograniczona ruchomość stawów, nadwaga, niektóre choroby metaboliczne, palenie tytoniu lub długotrwałe stosowanie niektórych leków. Dlatego nie tylko samo ścięgno odgrywa istotną rolę, ale także cały układ mięśniowo-szkieletowy i sposób, w jaki jest obciążany.

Jakie są typowe objawy tendinopatii?

Charakterystyczny jest ból na początku ruchu, który ustępuje po rozgrzewce i może powrócić po aktywności. W miarę postępu problemu ból pojawia się również podczas normalnych codziennych czynności. Częste są również: poranna sztywność, tkliwość w dotyku lub zgrubienie ścięgna. Znaczne zaczerwienienie lub podwyższona temperatura zazwyczaj nie są typowe dla tendinopatii.

Rozpoznanie tendinopatii

Podstawą jest szczegółowy wywiad, a następnie badanie kliniczne. Lekarz lub fizjoterapeuta ocenia charakter bólu, uprawiane sporty i obciążenie, zakres ruchu, siłę mięśni, koordynację i styl ruchu. Przyczyną może być na przykład osłabienie mięśni, ograniczenie ruchomości lub nieprawidłowa technika. Badanie ultrasonograficzne lub rezonans magnetyczny mogą wykazać zmiany strukturalne w ścięgnie, ale samo stwierdzenie może nie odpowiadać natężeniu bólu, ponieważ zmiany w ścięgnie mogą występować również u osób bez problemów.

Leczenie tendinopatii

Obecnie leczenie nie opiera się na całkowitym odpoczynku, lecz na odpowiednio dobranym obciążeniu. Krótkotrwałe ograniczenie bolesnej aktywności może być wskazane, ale długotrwały całkowity odpoczynek może prowadzić do zmniejszenia oporu mechanicznego ścięgna, które z kolei gorzej adaptuje się do obciążenia. Podstawowym filarem leczenia są ćwiczenia ukierunkowane, ponieważ obciążenie wspomaga adaptację ścięgna i przebudowę kolagenu. Na początku odpowiednie są ćwiczenia izometryczne, które pomagają w radzeniu sobie z bólem. Następnie stosuje się ćwiczenia siłowe o powolnym natężeniu ze stopniowo zwiększanym obciążeniem, a na końcu ćwiczenia dynamiczne, skoki lub trening biegowy. Stosuje się również intensywny trening o powolnym oporze, który jest skutecznym sposobem stopniowego obciążania ścięgna. Łagodny ból (2-3 w skali od 1 do 10) podczas ćwiczeń może nie oznaczać dalszych uszkodzeń, ważna jest reakcja w ciągu następnych 24 godzin. Jeśli ból znacznie się nasili lub utrzymuje się w zwiększonym nasileniu następnego dnia, wskazane jest dostosowanie obciążenia. Terapia manualna może pomóc zmniejszyć ból, rozluźnić otaczające tkanki lub poprawić ruchomość, a taping może tymczasowo złagodzić objawy. Jednak same te metody nie przywrócą funkcji ścięgna i powinny być stosowane jako uzupełnienie aktywnych ćwiczeń. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (takie jak ibuprofen) również mogą przynieść ulgę w bólu, ale ich długoterminowa skuteczność w leczeniu przewlekłej tendinopatii jest ograniczona.

Jak długo trwa leczenie?

Łagodna tendinopatia może ustąpić w ciągu sześciu do ośmiu tygodni, ale przewlekłe problemy często wymagają kilku miesięcy lub dłużej. Należy pamiętać, że ból może ustąpić, zanim ścięgno w pełni się zaadaptuje, dlatego powrót do sportu musi następować stopniowo – najpierw pacjent powinien opanować codzienne czynności, następnie trening siłowy, ćwiczenia dynamiczne, a na końcu obciążenia specyficzne dla danej dyscypliny (sprinty, skoki lub zmiany kierunku).

Profilaktyka

Profilaktyka to regularny trening siłowy, stopniowe zwiększanie obciążeń treningowych i odpowiednia regeneracja. Pomocna jest prawidłowa technika ruchu, odpowiednie obuwie, odpowiednia podaż białka i optymalna masa ciała.